అమ్మ అవతార వైశిష్ట్యము, ఏ అవతార పురుషునికి లేని వైలక్షణ్యం మనము అమ్మ అవతారములో చూస్తాము. అవతారం ప్రారంభం కాకుండానే కొందరికి అమ్మ రూపం కనపడి భవిష్యత్ అవతారంగా వస్తున్నానని ఒక సంకేతము మనకు కనపడుతుంది. ఉదాహరణకి:- నాగులపాడుకు చెందిన మౌలాలికి అమ్మ కనపడడం, అమ్మ నామం జపంగా చేసుకోవడం, అవతారమూర్తిగా జన్మించిన తరువాత ఆ రూపం చూసినపుడు చైతన్యంతో అమ్మలో భౌతిక స్థితి, ఆధ్యాత్మిక శక్తి తేడాలను తెలుసుకున్నాడు. సహజంగా అవతారములు వచ్చాక వారి వైభవములను బట్టి ఆలయాలు ఏర్పాటు చేయటం, కొలవటం కనపడుతుంది. సాక్షాత్ రాజరాజేశ్వరీదేవి అంశయే అనసూయ అని మన్నవలో రాజరాజేశ్వరి యంత్ర ప్రతిష్ఠ మనకు చెబుతోంది. తన ఉద్భవానికి. ముందు జరిగిన సంఘటనలు రాబోయే సంఘటనలు కళ్ళకు కట్టినట్లుగా సుస్పష్టంగా అమ్మ ఎందరికో సంభాషణలలో చూపింది. కాలాతీతశక్తి కాలబద్ధమైన వ్యక్తిగా దిగిరావటమే అవతార లక్షణము. అమ్మ దివ్యత్వానికి పరాకాష్ఠ అమ్మ అమ్మగా ఉండడమే విలక్షణము.
తన ఇష్ట ప్రకారము అందరినీ నడుపుతూ, అందరి యిష్ట ప్రకారము తాను నడుస్తున్నట్లు కనిపించే ‘నిజం’ అమృతత్వం, అమ్మను అర్చారూపంలో దర్శిస్తే ద్విజత్వం వస్తుంది. దర్శనమునకు, దర్శనానంతర జీవితానికి తేడా స్పష్టంగా కనపడుతుంది. విశ్వ జనోద్ధరణకై దుష్ట శిక్షణ, శిష్ట రక్షణ అనే ద్వంద్వాన్ని అతిక్రమించి సహన శీలత, వితరణ శీలత, దయాశీలత అనే త్రిగుణాలతో అవతరించిన అవతారం. అమ్మను గుర్తించడమే జ్ఞానోదయం. అమ్మ చిన్నతనంలో మస్తాను, రహ, మౌలాలి అనే ముస్లిమ్ సోదరులు అమ్మ వాత్సల్యాన్ని చవిచూసిన అదృష్టవంతులు. అమ్మలో సర్వత్రా మాతృత్వాన్ని చూసిన జ్ఞాన పరాకాష్టలు శ్రీ రామకృష్ణ, రాధ, శేషగిరిరావు, రాజుబావ అన్నయ్యలు.
ఒకరోజు రాత్రి బాగా పొద్దుపోయాక రామకృష్ణ అన్నయ్య గుంటూరు నుండి తెచ్చిన సామాను సర్ది తలుపు తడితే అమ్మ తలుపు తెరుస్తుంది. మరునాడు ఉదయం సోదరీసోదరులను మందలిస్తే అమ్మ నిద్రపోయింది, తాము వంతులు వేసుకొని మేలుకున్నాము అమ్మ మంచం దిగనే లేదు అన్నారు.
సోదరి భవానికి అమ్మ గదిలో శేషగిరిరావు అన్నయ్యతో మంచం మీద కూర్చుని మాట్లాడుతూ, అదే సమయంలో చాలా దూరంలో నిద్రించే భాస్కరరావు అన్నయ్య దగ్గర నిలుచుని అమ్మ కనిపించింది.
వాసన రూపంలోను, శబ్ద, స్పర్శల రూపంలోను కనపడటం సహజం. కానీ ఇట్లా ఒకేసారి మానవాకారంలో ప్రత్యక్షమవటం అరుదు కాకపోయినా, ఎప్పటికప్పుడు ఏ సంఘటనకు ఆ సంఘటన నిత్య నూతనము, ఆనంద దాయకం. శ్రీ మన్నవ బుచ్చిరాజుశర్మ (రాజు బావ) అనుభవం 1956 సంవత్సర సమయం. “ఇప్పుడే వస్తాను అంటూ పెరటి దోవన అమ్మ చెప్పి వెళ్ళింది. రెండు, మూడు గంటలు అయినది. అజాపజా లేదు. పొగాకు బేరన్, చుట్టు ప్రక్కల వెదికాను. వంట యింట్లో వంట చేస్తుంటే ‘ఎక్కడికి వెళ్ళావమ్మా?’ అంటే నేను ఎక్కడికి వెళతాను అన్న సమాధానం. రెండు మూడు రోజుల తరువాత ఆ మాట ఈ మాట చెబుతూ మొన్న బాపట్ల వెళ్ళివచ్చాను అని అంది. జోరున వర్షంలో తలకి చీర పిడపగా పెట్టుకొని తడవకుండా వెళ్ళిరావటం జరిగింది.
“మీరు చూస్తే నేను కనపడను. నేను కనపడితే మీరు చూస్తారు. నన్ను చూడటం పుణ్యం. నేను మిమ్మల్ని దగ్గరకు తీయటం తప్ప మీరు దగ్గరకు రావటం కాదు” అన్న అమ్మ మాటలు శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయంలో పరగతి స్వీకారమునకు ఉదాహరణ. పరమాత్మ జీవునిని అనుగ్రహించ దలచినపుడు జీవుని పాపం కూడా. అడ్డుకాబోదు. ఈ విషయం మనకు శ్రీరామాయణంలో చక్కగా గోచరిస్తుంది. అయోధ్యాకాండలో భరతుడు శ్రీరాముని వద్ద చేసిన శరణాగతి ఫలించకపోవడం స్వగతి స్వీకార కారణం. శ్రీరాముడు విభీషణుని అంగీకరించుటయే కాని, విభీషణుడు శ్రీరాముని శరణుపొందుట ఆశ్రయకారణం కాదు. అనగా విభీషణుడు శరణు పొందినాడు గనుక రక్షించినాడు అనుకొనరాదు. శ్రీరాముడు తను రక్షించవలెనని సంకల్పించి విభీషణుని స్వీకరించాడు.
శ్లో॥ నాయమాత్మా ప్రవచనేన లభ్యో
న మేధయా బహునా శ్రుతేన.
యమేవైష వృణుతే తేన లభ్యః
తస్యైష ఆత్మా వివృణుతే తనూగం స్వామ్.
జీవుడు భగవానుని వరించడమనే స్వగత స్వీకారం ఉపాయం కాదని భగవానుడు జీవుణ్ణి వరించడమనే పరగత స్వీకారమే ఉపాయమని కఠోపనిషత్తు 1-2-23, ముండకోపనిషత్తులలో మనకు కనపడుతుంది. అవతారమూర్తిచే ఎన్నుకోబడిన వ్యక్తిమాత్రమే ఆ మహిమాన్విత ఆత్మ సాక్షాత్కారం (బహు జన్మల సంస్కారంతో ఆత్మ తన స్వరూపాన్ని వెల్లడిస్తుంది) పొందగలదు. ‘మరణమంటే పరిణామమే’ అంటూ అమ్మ తాను ఇకముందు కనపడనని ఎవరూ బాధపడవద్దని అభయమిస్తూ ఎప్పటి లాగే బిడ్డలనందరినీ తాను కనిపెట్టి ఉంటానని అమ్మ ఇచ్చిన హామీ మరచిపోతే ఎలా ? ఇంత స్పష్టంగా అమ్మ చెబుతున్నా మనం యింకా సందేహాల్లోను, సంశయాత్మలలోను సంచరిస్తున్నామంటే కారణం ఏమిటి ? అమ్మ కరుణ లేకపోతే అమ్మ ఎదురుగా ఉన్నా మనం గుర్తించలేమని సమాధానం.